Sada Anand Mangal Mein Rahiye.

હદ, બેહદ અને પરમધામ — તારતમ દર્શનમાં ચેતનાના ત્રણ આયામ — પ્રસ્તાવના “હદના પાર બેહદ છે, બેહદ પર અક્ષર। અક્ષર પાર વતન છે, જાગીએ ઇન ઘર।। ” — કુલજમ સ્વરૂપ ૧૬૫ આ માત્ર એક ચૌપાઈ નથી — આ સમગ્ર બ્રહ્માંડનો આધ્યાત્મિક નકશો છે। “હદ” અને “બેહદ” — આ બે શબ્દો ભારતીય સંત-સાહિત્યમાં સદીઓથી ગુંજતા રહ્યા છે। સંત કબીરે પોતાના દોહાઓમાં તેનો ઉપયોગ કર્યો, ગુરુ નાનક દેવજીએ તેની આધ્યાત્મિક ઊંડાઈને વાણી આપી। પરંતુ તારતમ વાણી — મહામતિ શ્રી પ્રાણનાથજી દ્વારા પ્રગટ થયેલું બ્રહ્મજ્ઞાન — આ શબ્દોને એક સર્વથા નવી અને અભૂતપૂર્વ ઊંડાઈ આપે છે। તે માત્ર હદ અને બેહદનું વર્ણન જ કરતી નથી, પણ એ પણ જાહેર કરે છે કે બેહદ પણ અંતિમ સત્ય નથી। બેહદથી પર અક્ષર છે, અને અક્ષરથી પણ પર આત્માનું સનાતન વતન — પરમધામ। આ લેખ તારતમ દૃષ્ટિથી હદ, બેહદ અને પરમધામના તત્ત્વને સમજવાનો એક વિનમ્ર પ્રયાસ છે। ⸻ 1. હદ અને બેહદ — શબ્દો અને તેમની પરંપરા “હદ” અરબી-ફારસી મૂળનો શબ્દ છે, જેનો અર્થ થાય છે — મર્યાદા, સીમા, boundary। “બેહદ” એનો વિપરીત અર્થ ધરાવે છે — એટલે કે જે સીમાથી પર હોય, અસીમ, અપરિમિત। આ શબ્દો...